ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ (Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων): Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εκφράζω τη βαθειά μου ικανοποίηση, γιατί η Κυβέρνηση εισηγείται νομοσχέδιο που εγκαθιστά στο κέντρο της δημόσιας ζωής κανόνες διαφάνειας. Όσο περισσότερο ενισχύουμε τη διαφάνεια, τόσο περισσότερο προστατεύεται ο πολιτικός κόσμος και η τιμή του πολιτικού συστήματος. Τώρα και σε κάθε εποχή, ιδιαίτερα στις περιόδους κρίσης, όσο ο πολιτικός κόσμος θωρακίζει τη δημόσια ζωή με κανόνες διαφάνειας, τόσο λιγότερες πιθανότητες αντιμετωπίζει κατηγορίες να στραφούν σε βάρος του. Θα πρέπει να μείνουμε σταθεροί στην αρχή αυτή.

 

Στην αρχή της ομιλίας μου θέλω να παράσχω μερικές διευκρινίσεις, σχετικές με παρατηρήσεις που διατύπωσαν κυρίως για δύο θέματα συνάδελφοι Βουλευτές.
Η πρώτη παρατήρηση επικεντρώθηκε στη δυνατότητα που δίδουμε στον Υπουργό Δικαιοσύνης όταν γίνεται επώνυμη καταγγελία, είτε στον ίδιο είτε μέσω ανεξάρτητης αρχής, να ζητά από την Επιτροπή της παραγράφου 2 συγκεκριμένο έλεγχο, δηλαδή για συγκεκριμένα πρόσωπα. Ειπώθηκε ότι αυτό μπορεί να θίξει την τιμή του πολιτικού κόσμου και να θέσει πολιτικά πρόσωπα υπό την ομηρία ανθρώπων, που ναι μεν επωνύμως καταγγέλλουν, αλλά διαφυλάσσεται η ανωνυμία τους. Θα ήθελα –και γι’ αυτό έκανα λόγο προηγουμένως για προσεκτική ανάγνωση- να υπενθυμίσω δύο πράγματα.

Όταν ένας πολίτης αναλαμβάνει να δώσει στοιχεία για πιθανόν αποκρυπτόμενα στοιχεία του πόθεν έσχες ενός προσώπου και παραδώσουμε στη δημοσιότητα την καταγγελία αυτή, είναι βέβαιο ότι φέρνουμε σε σύγκρουση έναν αδύναμο απέναντι σε έναν ισχυρό.

Δεύτερον, όταν λέμε ότι δίδει την εντολή ο Υπουργός Δικαιοσύνης, δεν τη δίδει στην Επιτροπή της Βουλής, αλλά τη δίδει στην Επιτροπή υπό τον Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου που ελέγχει όλα τα άλλα πρόσωπα, πλην των πολιτειακών και κοινοβουλευτικών. Διότι δεν έχει δικαίωμα ο Υπουργός Δικαιοσύνης να δώσει εντολή στον αντιπρόεδρο της Βουλής.

Δηλαδή την εντολή, κύριε Πρόεδρε, θα δώσει ο Υπουργός Δικαιοσύνης ή ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη για πρόσωπα, όπως π.χ. είναι ο δήμαρχος, ο νομάρχης, οι ειδικοί γραμματείς των υπουργείων και οι γενικοί γραμματείς των υπουργείων, οι δικαστικοί λειτουργοί. Θα δώσει την εντολή για τους ιδιοκτήτες των μέσων μαζικής ενημέρωσης ή τους δημοσιογράφους, για τους διοικητές των τραπεζών, για τους διευθύνοντες συμβούλους οργανισμών και επιχειρήσεων, για τους επικεφαλής επιτροπών προμηθειών. Δεν θα δώσει ποτέ την εντολή για Βουλευτή ή για αρχηγό κόμματος ή για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Δεν δικαιούται κατά το Σύνταγμα να το κάνει. Άρα, δεν υπάρχει πολιτικό πρόσωπο με την έννοια που εσείς ορίσατε, το οποίο μπορεί να τεθεί υπό την ομηρία επωνύμως καταγγέλλοντος.
Και παρακαλώ να αναλογιστείτε ότι ένας πολίτης που θα αναλάβει να καταγγείλει ένα διοικητή τραπέζης, για παράδειγμα, για το πόθεν έσχες, ο διοικητής της τραπέζης διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ισχύ από ό,τι ο επωνύμως καταγγέλλων.
Ας ζυγίσουμε τα συμφέροντα που προστατεύουμε, ας ζυγίσουμε πώς εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση η αρχή της αναλογίας, ποιο είναι υπέρτερο συμφέρον.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά το άρθρο 263 Β΄ του Ποινικού Κώδικα, όπως εισάγεται με το άρθρο 15 του παρόντος νομοσχεδίου. Πρόκειται για την ευνοϊκή ποινική μεταχείριση ιδιωτών σε ορισμένες περιπτώσεις, υπαλλήλων στις περισσότερες περιπτώσεις, που θα συνεργαστούν με τη δικαιοσύνη για την αποκάλυψη πράξεων διαφθοράς υψηλών κρατικών αξιωματούχων ή και πολιτικών παραγόντων.  Δεν καταλαβαίνω γιατί υπάρχει αυτή η ανησυχία.

Ας μιλήσουμε λίγο για τα πολιτικά πρόσωπα, τα οποία, θεωρείται από ορισμένους εκ των συναδέλφων, ότι μπορούν να βρεθούν προ ωμών εκβιασμών. Η διαδικασία ελέγχου δεν αλλάζει σε τίποτα. Και σήμερα, αν στα πλαίσια μιας προκαταρκτικής εξέτασης, οποιοσδήποτε πολίτης αναφέρει το όνομα Υπουργού, ο σχετικός φάκελος στέλνεται αμελλητί από τον έχοντα την ευθύνη της προκαταρκτικής εξέτασης στη Βουλή και η Βουλή αποφασίζει κατά το άρθρο 86 του Συντάγματος. Το ίδιο θα συμβεί και τώρα.
Αν κατά τη διάρκεια μιας προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης, ανάκρισης ή και στην επ’ ακροατηρίω διαδικασία κάποιος προσφέρει στοιχεία, η υπόθεση αμελλητί θα φτάσει στη Βουλή και η Βουλή θα κρίνει αν τα στοιχεία που προσφέρονται –αλλά στοιχεία, όχι απλές δηλώσεις- είναι επαρκή. Δεν θα το κρίνει άλλος. Σε τι έγκειται, λοιπόν, η φοβία; Προτιμάτε κάποιος πολίτης να δηλώνει δημόσια ή κάποιες εφημερίδες να διαρρέουν υπόνοιες και να μην κρίνεται οριστικά αν αυτές οι υπόνοιες έχουν βάση ή όχι; Η Βουλή θα το αξιολογήσει. Γιατί το φοβόμαστε;
Όμως, ακόμα και αν έχουμε πιθανόν παραγεγραμμένες ποινικές ευθύνες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις θα γίνεται η διερεύνηση ποινικής ευθύνης, η οποία θα αναγνωριστεί, αλλά δεν θα μπορεί να καταλογιστεί, διότι είναι παραγεγραμμένη.

Η πρώτη προϋπόθεση είναι ότι θα συσταθεί εξεταστική επιτροπή και η δεύτερη προϋπόθεση, ότι την επάρκεια των στοιχείων θα κρίνουν οι εξεταστικές επιτροπές, αφού προηγουμένως εφαρμοσθεί το άρθρο 147 του Κανονισμού της Βουλής και παρασχεθεί σε εισαγγελέα εφετών μετά από κλήρωση η εξουσιοδότηση να κρίνει αν είναι επαρκή τα στοιχεία ή όχι.
Δηλαδή, προ της κρίσεως της εξεταστικής επιτροπής, μεσολαβεί κλήρωση του εισαγγελέως εφετών, ο οποίος θα αναλάβει κατά το άρθρο 147 του Κανονισμού της Βουλής να κρίνει αν είναι επαρκή τα στοιχεία. Γιατί τα φοβόμαστε αυτά; Γιατί δεν προσφέρουμε πλήρη διαφάνεια, ώστε να μην έχει ο καχύποπτος πολίτης στα χείλη του, στο έρκος των οδόντων την αιτίαση ότι κάποιοι, εκεί, εκ των πολιτικών προσώπων θέλουν να κρύψουν δεδομένα; Γιατί;
Οι διατάξεις για την ευνοϊκή ποινική μεταχείριση είναι διατάξεις που χρησιμοποιούνται συχνά σε άλλες χώρες, υπάρχουν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, υπάρχουν και στο ελληνικό ποινικό σύστημα.
(Στο σημείο αυτό χτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Υπουργού)
Κυρία Πρόεδρε, δεδομένου ότι δεν έχω μιλήσει καθόλου, θα σας παρακαλέσω να μου δώσετε λίγο χρόνο. Άλλωστε, σε Εισηγητές δόθηκαν και είκοσι λεπτά.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ (Βέρα Νικολαΐδου): Όχι, κύριε Υπουργέ, δεν δόθηκε τόσο πολύς χρόνος.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ (Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων): Κυρία Πρόεδρε, πρέπει να σας πω ότι δόθηκαν και είκοσι λεπτά. Εγώ δεν ζητώ τόσο, αλλά σας παρακαλώ να μου δώσετε λίγα λεπτά.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ (Βέρα Νικολαΐδου): Ίσως να δόθηκαν πριν από μένα, κύριε Υπουργέ. Προχωρήστε, σας παρακαλώ.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΔΗΣ (Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων): Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εμείς πρέπει να προσφέρουμε όλες τις εγγυήσεις προστασίας του πολιτικού κόσμου, επειδή καθιστούμε διαφανές το πολιτικό σύστημα στη λειτουργία του.
Όσα προτείνουμε μπορούν να οδηγήσουν σε άρση των επιφυλάξεων των πολιτών προς την πολιτική και το πολιτικό σύστημα. Ας το επιχειρήσουμε όλοι μαζί. Δεν ισχυρίστηκα ποτέ και δεν το ισχυρίζομαι και τώρα ότι όσα σήμερα νομοθετούμε είναι η αρχή και το τέλος των πολιτικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών. Θα υπάρξει συνέχεια.
Κατά τούτο, λοιπόν, θεωρώ χρήσιμη τη συζήτηση που έγινε υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μεταξύ των Αρχηγών των πολιτικών κομμάτων.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν επιφέρουμε μεταβολή στις ποινές καθιστώντας τες πιο αυστηρές, για να αντιμετωπίσουμε το πολιτικό πρόβλημα της διαφθοράς. Ουσιαστικά αυτό που εισηγούμαι είναι η εναρμόνιση των ποινών και η άρση των αντινομιών. Για να δώσω ένα παράδειγμα, εάν κάποιος υπάλληλος δωροδοκηθεί με ποσό πάνω από τις 73.000 ευρώ, αυτό είναι κακούργημα.

Αλλά αν κάποιος έχων υποχρέωση υποβολής της δήλωσης του «πόθεν έσχες» παράνομα πλουτίσει με περιουσιακά στοιχεία αξίας πάνω από 73.000 ευρώ, αυτό θα είναι πλημμέλημα; Ουσιαστικά, λοιπόν, αίρουμε τις αντινομίες για τον κύκλο των θεμάτων που ρυθμίζουμε, αίρουμε τις αντινομίες μεταξύ διατάξεων της ποινικής νομοθεσίας.

Με τις προτάσεις μας, όμως, επεκτείνουμε και κυρώσεις που είναι χρήσιμες. Μέχρι χθες, λόγου χάρη, η συμμετοχή πολιτικού σε εξωχώρια εταιρία ετιμωρείτο με ποινή φυλακίσεως ενός έτους. Αλλά αυτό είναι το μείζον για έναν πολιτικό; Υπάρχουν πολλοί που μπορούν να ασχοληθούν και να συμμετέχουν σε εξωχώριες εταιρίες. Εάν κάποιος θέλει να εισέλθει στην πολιτική, γιατί πρέπει να παραμείνει μέτοχος, να έχει μερίδιο σε εξωχώρια εταιρία; Έλειψαν τα στελέχη της ελληνικής κοινωνίας, που χωρίς να συμμετέχουν σε εξωχώριες εταιρίες επιθυμούν να ασχοληθούν με την πολιτική; Ή έστω και αν κάποιος συμμετέχει σε εξωχώρια εταιρία, βλάπτει την τιμή του πολιτικού κόσμου, εάν παραιτηθεί της συμμετοχής του και εισέλθει έτσι στην πολιτική ζωή; Ποιά πρέπει να είναι η επίπτωση; Όχι η φυλάκιση που απειλείται, αλλά η έκπτωση από το πολιτικό αξίωμα που κατέχει είτε είναι Βουλευτής είτε είναι Υπουργός είτε είναι επικεφαλής της Νομαρχιακής τώρα, αύριο της περιφερειακής, αυτοδιοίκησης είτε Δήμαρχος. Να εκπίπτει του πολιτικού του αξιώματος. Αυτή είναι η πραγματική ποινή.

Αθροιζόμενα όλα και η δήμευση των περιουσιακών στοιχείων που δεν δηλώνονται από τον έχοντα την υποχρέωση να τα δηλώσει, είναι μέτρα που ενισχύουν και θωρακίζουν τη διαφάνεια.
Θα κλείσω την ομιλία μου με μία πληροφορία πρώτα, την οποία θέλω να δώσω στον κ. Πρόεδρο του ΛΑ.Ο.Σ. Μετά θα κάνω μία γενικότερη πολιτική παρατήρηση.  Πράγματι, κύριε Πρόεδρε, τον Φεβρουάριο –εάν θυμάμαι καλά- απευθυνθήκατε στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή, γνωστοποιώντας τα στοιχεία περί την οικονομία που έφερε στην επιφάνεια η αρμοδία Κοινοβουλευτική Επιτροπή και ζητήσατε τις νόμιμες ενέργειες της Εισαγγελικής Αρχής.

Πρέπει να σας πω, κύριε Πρόεδρε, ότι επειδή ακριβώς είχα το ίδιο ερώτημα με εσάς, ζήτησα να μάθω τι έχει γίνει. Με δική μου πρωτοβουλία, λοιπόν, επικοινώνησα με τις αρμόδιες Εισαγγελικές Αρχές και πληροφορήθηκα ότι, μέχρι τη στιγμή του δικού μου ερωτήματος, ουδείς είχε χρεωθεί τη συγκεκριμένη υπόθεση. Να καμιά φορά που και ο Υπουργός Δικαιοσύνης αναλαμβάνων ατομική πρωτοβουλία είναι χρήσιμος!

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η χώρα μας διέρχεται οξύτατη, πολύπλευρη κρίση, κρίση οικονομική, κρίση πολιτική, κρίση αξιακή. Η κρίση είναι αξιακή γιατί δεν βρήκαμε ακόμη τον τρόπο να αφηγηθούμε το κοινό μας μέλλον, δεν επινοήσαμε την ευτυχία του κοινού μας μέλλοντος, λειτουργούμε εν κενώ. Το πολιτικό σύστημα δεν έχει εφεύρει μέχρι στιγμής και η κοινωνία συνεπώς δεν ακολουθεί τη λαμπρή ιδέα γύρω από την οποία μπορούμε να οργανώσουμε μία νέα μεγάλη αφήγηση για τη σύγχρονη δημιουργική περιπέτεια του ελληνισμού στον κόσμο. Ταυτόχρονα με την οξεία οικονομική κρίση, ο ελληνικός λαός ανέλαβε φορτίο μεγάλο να φέρει στους ώμους του. Και όταν οξύνεται η οικονομική κρίση ,παρατηρείται συχνά, όπως η ιστορία έχει αποδείξει, το φαινόμενο να αμφισβητούνται πολιτικές αξίες και το πολιτικό σύστημα στη λειτουργία του.

Όσο ο ελληνικός λαός αναλαμβάνει το μεγάλο άχθος, το μεγάλο βάρος να πληρώσει για την κρίση ας αναλάβουμε εμείς τουλάχιστον το πολιτικό καθήκον να επινοήσουμε ξανά την πολιτική, να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη του πολίτη προς το πολιτικό σύστημα και τους πολιτικούς. Να υποδείξουμε μία πολιτική που δεν είναι η σύγκρουση στυγνών, σκληρών μηχανισμών για την κατάληψη ή την αναπαραγωγή στην εξουσία, αλλά το μόνο μέσο που υπερασπίζεται τον άνθρωπο και τις καθημερινές του ελπίδες.

Υπερασπιζόμενοι το πολιτικό σύστημα, πρέπει να το αλλάξουμε εμείς. Δεν μπορεί να το αλλάξει κάποιος άλλος. Όσοι αυτές τις ημέρες βρήκαν τη λαμπρή ευκαιρία να σηκώνουν το δάκτυλο προς τον πολιτικό κόσμο και να ζητούν την αντικατάστασή από κάποιον άλλον εφευρέτη, που μπορεί να κάνει τα πράγματα καλύτερα για τη ζωή των Ελλήνων, προσβάλουν την ίδια τη δημοκρατία. Δεν υπάρχει άλλος εκτός από την πολιτική που μπορεί να ορίσει με συντεταγμένο τρόπο το μέλλον του Έθνους και των πολιτών.

Και επειδή άκουσα χθες εκπρόσωπο των επιχειρηματιών grosso modo να υπερασπίζεται την άποψη ότι το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα, οι νέες επιχειρήσεις θα το κάνουν, του απαντώ με τη λαϊκή σοφία: «χόρτασε η ψείρα και βγήκε στο γιακά». Να έχουμε συνείδηση ότι την πολιτική δεν μπορούν να την κρίνουν οι διανοούμενοι που σιωπούν και μιλούν μόνο όταν έχουν συμφέρον, άρα δεν υπάρχουν. Την πολιτική δεν μπορούν να την κρίνουν και να την αλλάξουν επιχειρηματίες βουτηγμένοι στη διαπλοκή, που αφού επί χρόνια κατασπατάλησαν κρατικούς πόρους, προστατευόμενοι από κρατικές ρυθμίσεις, τώρα ανακάλυψαν ότι η ελεύθερη οικονομία μόνη της μπορεί να δώσει τη λύση του προβλήματος.

Η πολιτική πρέπει να αλλάξει, επειδή θα την αλλάξουμε εμείς. Το πολιτικό σύστημα πρέπει να γίνει ξανά γοητευτικό, επειδή όμως θα το κάνουμε εμείς. Και σας καλώ αυτό να το κάνουμε, πρώτα απ’ όλα, εγκαθιδρύοντας κανόνες διαφάνειας για εμάς, πριν ζητήσουμε κανόνες διαφάνειας από τους πολίτες. Αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διακηρύξουμε και αυτό πρέπει να επιχειρήσουμε όλοι μαζί.

Σας ευχαριστώ πολύ.